اغلب دارندگان آکواریوم گمان می برند که گیاهان فقط به منظور تزیین و دکراسیون آکواریوم می باشند . بنا بر این به اشتباه گیاهان مصنوعی را جایگزین گیاهان زنده می کنند.

عده ای دیگر نیز نقش گیاهان را تنها در تولید اکسیژن می دانند در نتیجه سعی می کنند از طریق تعویه بهتر،کمبود آنرا جبران نمایند. تحقیقات نشان می دهد که اثر گیاهان در داخل آکواریوم ها به مراتب مهمتر از موارد یاد شده می باشد . این اثرات به ترتیب اهمیت عبارتند از :

الف)جذب ترکیبات ازته:

یکی از ترکیبات ازته که از ماهیان دفع می شود آمونیاک می باشد که حتی غلظت ها ناچیز آن هم سمی و خطرناک است. همواره مسمومیت های آمونیاکی از عوامل مرگ و میر دسته جمعی ماهیان بوده است. آمونیاک حاصل از مواد دفعی توسط باکتری های مفید که در بیروفیلترها و حتی فیاتر های زیر شنی زندگی میکنند،جذب شده و در نهایت به نیترات تبدیل می شود . گیاهان زنده داخل آکواریوم قادر به جذب نیترات بوده و به نوعی آب را تصفیه می نمایند. از سوی دیگر این موارد همانند کودها باعث افزایش رشد و نمو گیاهان می شوند.

ب)جذب گاز کربنیک:

گاز کربینیک حاصل از تنفس ماهیان نوسط گیاهان جذب می شود. عمل فتوسنتز گیاهان زنده در مجاورت نور باعث جذب گاز کربنیک محلول می گردد که حاصل این عمل ،تولید مواد آلی است. گرچه تهویه آب نیز مشابه این کار را انجام میدهد اما گیاهان اثر مناسبتری دارند.

لازم به یاد آوری است اگر تراکم گیاهان داخل آکواریوم زیاد باشد،در هنگام شب که گیاهان خود نیز گاز کربینک تولید می کنند تهویه توسط پمپ لازم و ضروری به نظر می رسد.

ج)تولید اکسیژن:

تولید اکسیژن که حاصل از فتوسنتز است یکی از محاسن نگهداری گیاهان می باشد.

د)طراوت و زیبایی آکواریوم:

وجود گیاهان در آکواریوم یاد آور محیط طبیعی است و ترکیب سبز رنگی که از وجود آنها در دکور مخزن خودنمای می کند باعث آرامش و تسکین روان می گردد. مسلما آکواریومی که با گیاهان زنده و سر حال تزیین شده باشد نسبت به آکواریوم های عاری از گیاه و یا دارای گیاهان مصنوعی دارای جلوه بسیاری زیباتری می باشد.

ه)کنترل میزان نفوذ نور به داخل آکواریوم:

گیاهان داخل آکواریوم قادر خواهند بود میزان نور مستقیم و غیر مستقیمی را که به مخزن میتابد کنترل نمایند. مسلما هر یک از ماهی ها نیازمند میران مشخصی از نور می باشند که با توجه به نیاز می توانند نقطه مورد نظر خود را در آکواریومی که واجد گیاه است ،بیایند.اگر اهمیت کاشت گیاه در آکواریوم را از دید ماهیها بررسی کنیم بدون شک نقش کنترل نور به مراتب مهم تر از اثر زیبایی گیاهان خواهد بود.

و)محل تخم ریزی و لانه سازی :

گیاهان طبیعی نقش مهمی در تخمریزی برخی از ماهیان به خصوص ماهی های لابیرنت دار دارند.گروهی از ماهیان همانند بارب ها و دیگر کپور ماهیات زینتی به صورت پارکنده تخم افشانی می کنند . در این صورت تخم هایی که لا به لای گیاهان جای می گیرند تا حدودی از خورده شدن در امان می مانند.برخی ماهیان بر روی برگ های پهن گیاهان تخمریزی می کنند . همچنین اغلب گورامی ها که برای تخمیریزی اقدام به ساختن لانه حبابی می نمایند به منظور تثبیت و اسکان لانه خود از شاخ و برگ گیاهان استفاده می کنند. فقدان گیاه در داخل آکواریوم باعث متلاشی شدن لانه آنها می گردد.

علاوه بر موارد یاد شده محیط پر گیاه محل مناسبی برای پرورش لاروها نیز می باشد.

ز)ایجاد پناهگاه برای ماهیان:

نوزاد اکثر ماهیان از انبوه گیاهان آبزی به عنوان پناهگاه استفاده می کنند . تراکم مطلوب گیاهان برای ماهیان مختلف متفاوت می باشد از آنجا که اغلب ماهی ها نوزادان خود و سایر ماهیان را می خورند در نتیجه وجود محیط مناسب گیاهی به منظور پنهان شدن بچه ماهیان لازم و ضروری به نظر می رسد،و این در ماهیان زنده زا بیشتر وجود دارد.

علاره بر نوزادان ،گیاه برای پنهان شدن برخی ماهیان حساس و خجالتی و یا ماهیانی که توسط دیگر گونه ها به طور موقت مورد تعرض قرار می گیرند ، محیط مناسبی را ایجاد می کند.

ح)تولید غیر مستقیم غذا:

برخی ماهی ها علاقه خاصی به خوردن انواع جلبک های میکروسکوپی و باکتریها دارند.سطوح برگها و ساقه گیاهان محیط مناسبی برای رشد جلبک ها و باکتریهای مذکور می باشد.در نتیجه می توان گفت گیاهان به صورت غیر مستقیم در تامین بخشی از نیازهای غذایی مخزن سهیم هستند.

با توجه به مطالب یاد شده می توان نتیجه گرفت که گیاهان مصنوعی حتی اگر زیبا هم باشند ،نمی تواند احتیاجات ماهیها را بر آورده شازند . به هر حال جایگاه گیاهان زنده در آکواریوم ضروری به نظر می رسد.

نوشته :مهندس سید حامد موسوی و مهندس مهدی ارجینی